آداب تربیت فرزند از منظر اسلام

پدر و مادر هر دو در تربیت فرزند نقش بسزای دارند، اما چون در دوران کودکی وابستگی فرزند به مادر بیشتر از پدر است؛ نقش مادر در تربیت فرزند، تأثیر بیشتری دارد. سبک های فرزند پروری ، ترکیبی از رفتارهای پدر و مادر است که در موقعیتهای گسترده ای روی می دهند و فرزند پروری بادوامی را پدید می آورند. شما با این کار او را برای دوست داشتن دیگران ، برادری و الفت باغیر، ایجاد هدف و زمینه مشترک آماده می کنید. پدر و مادرها دوست دارند که بچهها همه جا، حتی در زمان بازیها خیلی مرتب و تمیز باشند؛ درحالی که شیرینی و نظم بازی، در بینظمی است. همچنین، حضرت پیامبر (ص) در برخورد با کودکان، آنقدر خودشان را پایین میآوردند تا بچهها بتوانند با ایشان مثل یک دوست رفتار کنند و حتی به عنوان هم بازی، از ایشان تقاضای بازی کنند. پیامبر ج اسامه بن زید را فرمانده و امیر لشکری میکند که ابوبکر و عمر از سربازانش میباشند. به همین جهت خداوند پیامبر برگزیده خود حضرت محمد(صلى الله علیه وآله) را به چنین نیایش و درخواستى از خداوند توصیه مى فرماید: «وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِى عِلْماً».( سوره طه، آیه 114). این علم نه علوم رسمى «حصولى یا استدلالى» است، بلكه علم و یقین «شهودى» است كه پس از مرگ نیز قابل فزونى مى باشد و به گفته یكى از محققان «قلمرو تكلیف با انتقال از این دنیا تمام شده ولى منطقه شهود همچنان ادامه دارد و تكامل هاى عملى كه توسط فعل اختیارى حاصل شود در قیامت نیست، لیكن تكامل هاى معنوى كه با افاضه خداى سبحان حاصل مى گردد، همواره میسور مى باشد و بسیارى از پرده هاى غیب پس از مرگ برطرف مى گردد تا آن چه نادیدنى است مشهود گردد.»( آیة اللّه جوادى آملى، اسرار عبادات، ص 9)قرآن كریم مى فرماید: «لَقَدْ كُنْتَ فِى غَفْلَة مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطائَكَ فَبَصَرُكَ الْیَوْمَ حَدِیدٌ» ( سوره ق، آیه 22). تو از این حقایق غافل بودى و ما پرده ها را كنار زدیم و اینك تو با چشم نافذ مى نگرى.بالاخره انسان در پویایىِ راه كمال به جایى مى رسد كه بنا به مضمون حدیث قدسى: خدا از زبان او سخن مى گوید و با چشم او مى نگرد و با اعضا و جوارح او اراده بى چونش را به ظهور مى رساند.

خداوند انسان را آزاد آفرید و قدرت اراده و انتخاب به او بخشید تا در پرتو آن از میان راههای مختلف مسیر صحیح را برگزیند. با توجه به تجربیات موجود، که نمایانگر حقیقتی تلخ و نامطلوب برای ماست و آن حقیقت این است که آثار اشتباهات و خطاهای دوران کودکی و صَباوت در بقیه زندگی نیز منعکس می شود و در تمام عمر با فرد خواهد بود، اهمیت و ضرورت تربیت خانوادگی روشن تر می شود و همچنین اثرات درست تربیت کودکی تا پایان عمر در انسان باقی می ماند. بهتر است که در سن کودکی شروع به کار کنید درست زمانی که کودکان مایل به تقلید از والدین هستند و علاقه مند به دعا و نماز هستند این از راه های بسیار اثرگذار چگونگی تربیت کودک در اسلام است . از جلوههای تربیتی حادثه عاشورا، صحنه آزادی و انتخاب راه بود. بیشک از تلخترین لحظات برای فرزندان خردسال، لحظهی از دست دادن پدر و مادر است. صرف نظر از استراتژی های متفاوت والدین ، تربیت کودک از منظر قرآن در رابطه با والدین مفاهیم کلی و جامع برای هر پدر و مادر بیان کرده . مواردی همچون جدیت در آموزش نماز، دعا، خواندن ذکر و قرآن به فرزندان خود، حتی به کودکان زیر هفت سال و توجه به پرورش و تعلیم آنان، نمونههایی از این مدعاست.

دراحادیث معصومین، اطاعت، حرف شنوی وهمچنین تعلیم و تأدیب از ویژگی های این دوره بیان شده بود. مولا امیرالمؤمنین(علیه السلام) می فرمایند: «از دانش ما به کودکان خود چیزی بیاموزید که خداوند به واسطه آن سودشان بخشد و صاحبان افکار باطل با آرای خود بر آنان چیره نشوند.»(۲۷) بدین ترتیب وظیفه والدین در امر تعلیم و تربیت کودک، در این مراحل سنی بسیار سنگین می باشد؛ زیرا که این دوران، مرحله مهم آموزش است و نباید فرصت های طلائی آن را از دست داد. می شود. توجه به تربیت غیرعمد اهمیت بسزایی دارد چرا که بدون آنکه والدین بخواهند و بدانند رفتارهائی را در کودک ایجاد می کند که خود ناهی آن اعمال می باشند. این جمله از کتاب کودک در خانواده نوشته ماریا مونته موری، ترجمه سعید بهشتی، ص 122 اتخاذ شده است. بعلاوه در تعیین اهداف واسطه كه پله های نردبان حركت به سوی هدف نهایی است، نیز این اصل باید مورد توجه و عنایت خاص قرار گیرد. در این هنگام مالرو فریاد زد: چهار سال؟ در مکتب اهلبیت ع نهتنها تربیت فرزندان از لحظه تولد مورد توجه بوده بلکه به زمینههای تربیت و شرایط قبل از تولد و بلکه حتی قبل از انعقاد نطفه نیز توجه خاص شده است .در روایات معصومان ع زمینهها و شرایط مطلوب و نامطلوب انعقاد نطفه بیان گردیده است.

بخشی از مباحث دینی ما در زمینه اصول اعتقادی است. ۱۱۶. ↑ کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج۱، ص۳۴ ۳۵. همچنین اصول تربیت دینی که مورد توجه رسول خدا(ص) و اهلبیت(ع) بوده است، باید در امر تربیت دینی در نظر گرفته شود. حضرت عمر در آنجا بود و منظره را نگاه میکرد. براي كودكان كافي نيست فقط آنچه را كه به آنها گفته ميشود به حافظه سپرده و سپس به ياد بياورند، بلكه آنها بايد موضوع موردنظر را آزموده و تجزيه و تحليل كنند؛ همانطور كه فرايند اندیشیدن، پردازش اموري است كه كودكان دربارة جهان و از طريق حواسشان ياد ميگيرند، همانطور نيز کودکان بايد عادت داده شوند که درباره آنچه در مدرسه ياد ميگيرند، بيانديشند و آموزههای علمی را دستمایه اندیشهورزی قرار دهند؛ حفظ كردن مطالب، يك مهارت ذهنی كمارزش و سطح پايين است؛ به كودكان بايد مفهومسازي، داوري، تمیيز امور از یکديگر، استدلال و اموري از اين قبيل را ياد داد (همان).

دیدگاهتان را بنویسید