تحقیق عوامل مؤثر در تربیت کودک از دیدگاه اسلام

۳۵. ↑ ضیف، شوقی، تاریخ الادبالعربی، ج۱، ص۸۱ ۸۵، العصر الجاهلی، قاهره (۱۹۷۷) طباطبائی. ۸۱. ↑ نوری، جعفر، مؤدِّبون أفذاد فی التراثالعربی و الاسلامی، ج۱، ص۲۶، التراثالشعبی، ش ۱ (۱۹۸۵). بردی، ابنتغری، النجوم الزاهره فی ملوک مصر و القاهره، ج۴، ص۲۲۲، قاهره (۱۳۸۳/۱۹۶۳). پیامبر اکرم(ص) فرمود: الشقی شقیٌ فی بطن امّه و السعید من سعد فی بطن امّه؛(15) انسان بد و شقی در شکم مادر، بد و شقی می گردد و انسان صالح و سعید در شکم مادر رستگار و صالح می گردند.» یعنی با توجه به رفتار آینده جنین و با توجه به اخلاق و رفتار پدر و مادر که به او منتقل می شود از همان دوران جنین بودن و قرار داشتن در «رحم مادر» آینده او مشخص می گردد. عامری (ص ۷۶) روش کسب فضائل ، یا به تعبیر امروز تربیت آدمی ، را رساندن این فضائل از قوه به فعل می داند.قسمت دوم کتاب السعادة والاءسعاد به موضوع اخلاق اختصاص یافته است . این تحقیق به اعتبار موضوع تجربی و دینی و به اعتبار ماهیت و روش توصیفی، کتابخانهای است و چون به قصد رسیدن به وضعیت بهتر انجام شده توسعهای و موردی است. در واقع ، فرزندان و نسل های آینده ما رهبران فردا خواهند بود و لذا تربیت کودک از دیدگاه قرآن موضوع مهمی است .

در مقالۀ حاضر، ابتدا مفهوم و جایگاه تربیت کودک در آموزه های اسلام تشریح می شود، سپس حقوق کودک در خانواده و نقش والدین در تربیت کودک تبیین می گردد و در ادامه ابعاد تربیتی کودک از دیدگاه اسلام، شامل تربیت جسمانی و عقلانی، تربیت دینی و اخلاقی و نیز تربیت اجتماعی کودک تشریح می شود. مقالۀ حاضر با هدف بررسی و تبیین ابعاد تربیت کودک در نظام خانواده از دیدگاه دین مبین اسلام انجام شد. آن چه مسلم است اینست که خانواده موظف است در کنار بقیهی ابعاد تربیتی کودکش، به تربیت جنسی او نیز توجه ویژه داشته باشد. اصل دوّم اعلامیه جهانی حقوق کودک مقرّر میدارد: «کودک باید از حمایت ویژه برخوردار شود و امکانات و وسایل ضروری جهت پرورش بدنی، فکری، اخلاقی و اجتماعی وی به نحوی که سالم و طبیعی و در محیطی آزاد و محترم، توسط قانون یا مرجع ذی ربط در اختیار وی قرار گیرد، در وضع قوانینی بدینمنظور، منافع کودکان باید بالاترین اولویت را داشته باشد».

در این میان، تربیت کودک وظیفۀ خطیری است که به ویژه برای والدین مسئولیت آفرین است و کیفیت تحقق آن می تواند برای فرد، خانواده و جامعه سرنوشت ساز باشد. آیة اللّه مکارم شیرازی در این زمینه می نویسد: «بعد از ازدواج، شخصیت انسان تبدیل به یک شخصیت اجتماعی می شود و خود را مسئول حفظ همسر و آبروی خانواده و تأمین وسایل زندگی فرزندان آینده می بیند. اعمال و رفتارشان هر لحظه در منظر فرزندان قرار داشت وفرزندان با دیدن آنها مشق زندگی می گرفتند. و پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) خود به کودکان سلام میکرد و آنها را مورد احترام قرار میداد و از اینکه در مورد ایشان رعایت مساوات نشود به سختی نارحت میشد؛ روزی شخصی در حضور آن حضرت یکی از فرزندان خود را بوسید و دیگری را نبوسید، حضرت فرمود: چرا نسبت به آنان به مساوات رفتار نکردی؟ در این مسیر و این سیره خیلی نسبت به تربیت دختران به ما توصیههای خاص شده است. تأسیس کتابخانههای وابسته به مدارس نیز در قرن پنجم از دارالعلمها اقتباس شده است. بعضی از خانوادهها فکر میکنند که نوزاد تا یک سالگی همانند جسمی است که فقط غذا میخورد و درک و فهمی ندارد به همین خاطر در مقابل آن هر رفتاری را انجام میدهند و به هر گفتاری سخن میگویند.

گذشته از نگهداری و تامین معاش کودک، تربیت او نیز بهعهده پدر و مادر و یا کسی است که دادگاه حضانت را به او میسپارد. رعایت عدالت در بروز رفتار عاطفی نیز یک اصل مهم است که مورد توجه بزرگان دین قرار گرفته است. همچنین در موادّی از کنوانسیون حقوق کودک به این مساله اشاره شده، از جمله ماده ۱۸ آن آمده است: «دولتهای عضو، حداکثر تلاش خود را بهکار خواهند بست تا رسمیت این اصل تضمین گردد که هر دوی والدین در پرورش و رشد کودک مسئولیت مشترک دارند. خلاصه اینکه، مواد ذکر شده در اعلامیه جهانی حقوق کودک و کنوانسیون مزبور، مترقّی و متکامل است و اگر بهدرستی بدان عمل گردد، گامهای مؤثر در جهت تربیت رشد و پویایی کودکان برداشته خواهد شد، ولی بسیاری از دولتها و چهبسا برخی از افرادی که این مواد را تصویب کردند، خود بدان عمل ننمودند. کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی ـ خانواده، ص۳۸۶. ۸. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۷۱. طبرسی، فضل بن حسن، مکارم الاخلاق، ج۱، ص۲۵، ح۱. طبرسی، فضل بن حسن، مکارم الاخلاق، ج۱، ص۲۲۰. ۶. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۶، ص۲۴۱. حرعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۶۲، باب۳۵ من ابواب احکام العشرة، ح۱.

دیدگاهتان را بنویسید