تربیت فرزندان در اسلام (۱)

اهمیت این موضوع امروزه با توجه زندگی ماشینی و مدرنی که جامعه در حال توسعه به دنبال دارد و تغییر نقش هایی که بنا به شرایط اجتماعی و اقتصادی در بین زن و شوهر ایجاد شده است بسیار بیشتر از گذشته به چشم میخورد. در حقوق ایران ، مانند حقوق سایر کشورهای جهان علاوه بر حمایت جسمی از کودک ، به حمایت اخلاقی و روانی وی نیز توجه شده است . نیست و آنان از عوامل آسیبزای تربیت فرزند غافل هستند. همچنین پیامبر در مسجد قبا، در جمع ده تن از اصحاب، که سرگرم تعلم بودند حاضر شد و ضمن تشویق، آنان را به عمل به علم فرا خواند. در دین اسلام ، تربیت اطفال و فرزندان از اهمیت و ارزش فوق العاده ای برخوردار است و یکی از وظایف والدین در قبال فرزندان ، این است که به تربیت اخلاقی و پرورش فکری و عقلی آنان همت گمارند و اطفال و نوجوانان را به تحصیل علم و فراگیری شغل مناسب برای امرار معاش و رفع نیازهای ضروری زندگی تشویق کنند . یکی از دغدغه های والدین بعد از تولد فرزندشان نحوه تربیت آن ها میباشد و برای برخی والدین جوان، تغییر نقش زن و شوهری به مادر – پدری تا حدی استرس زاست.

یکی از مسائل مورد توجه امام(ره) مسئله خانواده و تربیت کودکان می باشد، ما در این مقاله ضمن مطالعۀ بیانات امام(ره) درباره خانواده و تربیت، آنها را با توجه به مبانی و اصول علم تعلیم و تربیت بازنگری کرده و سپس به زبان تربیتی آنها را مطرح می کنیم. امام در جواب فرمودند: «زنی که در حال نماز است میتواند کودک خود را، در حالی که تشهد میخواند، شیر بدهد»؛39 علیبنجعفر، برادر امام موسیبنجعفر(ع)، میگوید: از آن حضرت دربارة زنی که به نماز ایستاده و فرزند او در کنارش گریه میکند پرسیدم آیا جایز است در حالی که نشسته کودک را در بغل بگیرد و به دامن خود بنشاند و او را آرام کند و شیر بدهد؟ آنچه به کودک درباره آموزههای دینی ارائه میشود و او یاد میگیرد، فقط از طریق تکرار، تقلید و آشنایی است. کارشناسان مرکز مشاوره حقوقی دینا نیز آماده اند تا با ارائه خدمات مشاوره حقوقی تلفنی دینا به سوالات شما عزیزان پیرامون تربیت اطفال و فرزندان در خانواده از دیدگاه اسلام پاسخ دهند . همه روانشناسان معتقدند که کودکان به موازات نیازهای زیستی و فیزیولوژیکی به ویژه در سنین نخستین, نیازمند ارتباطات عاطفی و پذیرش از جانب دیگران هستند که برآورده کردن این نیازها، موجب بسترسازی آرامش و تعادل روانی و دستیابی به برخی از بالندگیهای روانی است.

رفتار پدر و مادر هر گونه که باشد، برای کودکان که از هر نوع رشد عقلی بی­بهره­اند، الگویی مؤثر خواهد بود تا بتوانند نیکی­ها و پلیدی­ها را بشناسند. فرزند با ادب نعمتی است که وجودشان برای هر والدی آرزو و مایه سربلندی است. برعکس داشتن فرزند نا فرمان و بی ادب از عوامل سر افکندگی و خجالت والدین در بین دوستان و فامیل میباشد. کودکی که با روش های منطقی فرزند پروی تربیت یافته است اهل نشاط و خنده و سر زندگی است و کمتر پیش میآید در لاک دفاعی خود فرو رود و غم و گریه را تجربه کند. اگر خواسته ای دارد با صحبت کردن و استفاده از مهارت های کلامی مناسب از والدین در خواست مینماید، در مقابل توجیه والدین با دلایلی به جا و منطقی توجه پدر و مادر را جلب مینماید، اگر متوجه شود که خواسته اش قابل اجابت نیست با دلیل آن را میپذیرد. پرورش صحیح فرزندان بدون توجه به ایجاد فضای سالم و مناسب و آرام میسر نمیشود. به طور کلی، تربیت پایه و اساس رفتار انسان است، و این در صورتی است که تربیت به عوامل موثر در ساختمان وجود آدمی مستند گردد، محال است که تربیت ثمری داشته باشد و یا نتیجهای به بار آورد، بدون آنکه عوامل ایجادکننده این ثمرات موردنظر و توجه قرار گیرند، عوامل مهمی را که غالباً علمای تعلیم و تربیت به عنوان عوامل موثر در تربیت انسان مطرح میکنند دو عامل «وراثت» و «محیط» است گرچه اعتقاد به تاثیرات کمی و کیفی این دو عامل مورد اتفاق اینگونه دانشمندان نیست اما در عین حال، تاثیر این عوامل در تربیت انسان امری است که غالباً به آن معتقدند، در تعلیم و تربیت اسلامی گرچه به دو عامل فوق اهمیت داده میشود ولی عوامل تربیت را تنها محدود به دو عامل وراثت و محیط نمیداند بلکه عواملی چون «اراده» و «عوامل ماوراء طبیعت» را در تکوین شخصیت آدمی موثر میداند.

در این روایت، به اثرات روحى و قداست «آب فرات» اشاره شده است؛ زیرا اگر کام کودکى را با آب فرات باز نمایند، به دلیل قرب و فضیلتى که آب فرات نزد اهل بیت دارد، فوائد جسمى و روانى آن روى شخصیت آینده کودک خواهد ماند. مومن آل فرعون در پاسخ به این میل خدادادی انسانها می گوید: و قال الذی امن یا قوم اتبعون اهدكم سبیل الرشاد (مومن/38) ترجمه: آنكه ایمان آورده بود گفت: ای قوم مرا پیروی كنید تا شما را به راه رشد هدایت كنم.سبیل رشاد، راهی است كه سلوك آن آدمی را به حق می رساند و به سعادت منتهی می شود و كلمه هدایت در اینجا به معنای نشان دادن راه بوده است.میل به رشد، گرایش درونی اصیل و پایدار در وجود انسان است؛ به گونه ای كه خداوند می فرماید در صورتی كه بندگان مرا اجابت كنند و به من ایمان آورند راه رشد ایشان هموار خواهد شد و به كمال مطلوب مورد نظر خویش كه هدف نهایی تربیت است نائل خواهند شد. دوستان کسانی هستند که میتوانند در هر دو دنیا انسان را سربلند یا سرافکنده سازند. اگر پای صحبت قدیمی ها نشسته باشید حتما با این نمونه مواجه شده اید که زمان گذشته تعداد زیادی خانواده در فضایی کوچک باهم زندگی میکردند با این حال روابط درستی بین همه حاکم بود چرا که هر کس میدانست چه وظایفی در قبال دیگری دارد، حساب کوچکتری بزرگتری مشخص بود و کودک در رفتار با بزرگتر ها با احترام و ادب پاسخ میداد، در مقابل بزرگتر ها نیز سعی میکردند کودک خود را برای زندگی آینده و مواجه با پستی و بلندی های آن آماده کنند.

دیدگاهتان را بنویسید