خانواده و تربیت دینی، توصیه های فرزندپروری در اسلام

مصطفی راهی در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری مهر قرار داد نوشت: در ارتباط با فرزندان یکی از اصلیترین مواردی که به کیفیت و سلامت شیوهی ارتباط والدین با فرزندان کمک میکند توجه به گستردگی ابزارهای ارتباطی است. حضرت علی(ع) به او فرمان حمله داد واو حمله کرد، ولی دشمن با ضربه های نیزه وتیر، جلوی او را گرفت و وی از پیشروی باز ماند. تربیت از ریشه «ربو» به معنای زیادت گرفته شده است (ابن منظور، 126، 1416)؛ در بحث تربیت انسان، مفهوم واژة تربیت، بر پرورش استعدادهای انسان، یعنی فراهم ساختن زمینة رشد استعدادهای آدمی دلالت میکند (ابوطالبی، 17، 1388) و با توجه به فطری بودن دین، تربیت دینی در اسلام به معنای فراهم کردن زمینههای شکوفایی فطرت توحیدی انسان و تجلی آن در اعمال عبادی وی است (همان، 23)؛ تربیت کودک در اسلام وظیفهای است که خداوند آن را به والدین واگذار کرده است. در این مقاله بیان شده که چگونه دین از شیوههای بسیار جذاب و موفق برای آموزش تربیت دینی استفاده میکند. عوامل یادشده همان طور که می توانند زمینه ساز تربیت دینی و اخلاقی باشند و بستر مساعدی برای تربیت درست و اسلامی فراهم سازند، می توانند به عنوان موانع و آسیب های تربیتی نیز مطرح شوند.در ادامه به بررسی بیشتر این عوامل می پردازیم.

برخی خانوادهها برای تشویق فرزند خود بهکار خوب به وی هدیهای شامل پول و یا اسباببازی و یا حتی یک شکلات یا آبنبات میدهند اما سؤال اینجاست که آیا در این زمینه تشویق تا چه میزان میتواند مؤثر باشد. برخی خطاها غیرقابلجبران هستند و بعضی مسائل تربیتی که برای کودکان پیش میآید تا پایان عمر بر زندگی آنها سایه افکنده و قابل جبران نیست. انسان نیست، بلکه وسیله و ابزاری است که راه را برای سعادت بشر هموار می سازد. حق کودک در یادگیری معارف و علوم دینی، نقش تربیت اخلاقی در تحقق امنیت، نظم و سعادت اجتماعی برای کودک و جامعه، حق برخورداری از روابط عاطفی صحیح و مطلوب، حق بهرهمندی کودک از آموزشهای لازم در کموکیف بروز عواطف، ازجمله مباحث مطرح شده در این کتاب هستند. تقوا بر اثر توجه و پایبندی به رعایت فرایض دینی حاصل شده و ضامن سعادت واقعی و ابدی انسانهاست . یک نگاه سطحی نگرانه در حوزه ی تربیت وجود دارد که حاصل سبک زندگی نادرستی است که شیوع یافته و البته من معتقد نیستم که باید همه چیز را به گردن ماهواره و اینترنت انداخت. این وظیفه ی ماست تا اطمینان یابیم ان ها افرادی سخت کوش، سازنده و از همه مهم تر خداترس می شوند، کسانی که به امت اسلام کمک می کنند.

همان گونه که برای ازدواج شرط می گذارند افراد دوره هایی را بگذرانند تا مجوز ازدواج به آن ها داده شود، باید حتماً برای این که این افراد صاحب فرزند هم شوند این دوره ها گذاشته شود. در همه ی موارد حمایت باید باشد؛ اما نکته این است که بچه ها باید انتخاب گر باشند؛ این که چه معیارهایی باید برای انتخاب داشته باشد، این را خانواده باید به فرزند بدهد و گاهی هم خانواده باید اقتدار خود را داشته باشد؛ چراکه گاهی فرزند به آن رشد فکری و عاطفی لازم نرسیده که انتخاب گری آن ها درست باشد. به خیال خودمان داریم همان الگوی والدین را به کار می گیریم و فراموش می کنیم که ما همه جوانب تربیتی آن ها را نمی بینیم. تشویق بطور مطلق و در همه مقاطع سنی مفید و موثر استیابیشتر در دوران کودکی؟ شیخ مفید در خانه خود تدریس میکرد و علمای بزرگی در حلقه درس وی حاضر میشدند. در غیر این صورت، فرزند آن ها رها شده است؛ حتی اگر در خانه ی آن ها زندگی کند. تقویت تمامی این امور، گزاره هفتم نقش بازی در تربیت دینی را تبیین مینماید: یعنی «دستیابی به مبلغان دینی توانمند، در راستای تربیت دینی» است؛ اگر دین تبلیغ نمیشد، هیچگاه گسترش نمییافت.

شما اگر می خواهید به یک نتیجه ای برسید باید علت ها را آماده کنید با این تصور که من این الگو را ارائه می دهم، به نتیجه نمی رسیم. فکر می کنید یک الگوی درست تربیتی چه ویژگی هایی دارد و این که خانواده ها چه گونه باید متوجه درستی روشی که انتخاب کرده اند شوند؟ در واقع در کلام و حرف بسیار صحبت می شود؛ اما آن جا که باید سرمایه گذاری در عمل صورت گیرد این اتفاق نمی افتد. در سایۀ این دگرگونیها، اخلاق، آداب، رفتار و روابط فردی و اجتماعی شخص صورت مذهبی و دینی به خود میگیرد. در مورد روابط اجتماعی هم به آن ها یاد بدهند که دیگران هم حق دارند و آن ها نسبت به جامعه مسئولیت دارند. والدین نگاه حمایتی بیمارگونه دارند و از طرفی همین والدین گاهی خشونت های خیلی عجیبی دارند و شما می بینید که حتی در مورد سبک های تربیتی قضیه یک دست نیست. حریم و حیا را به بچه ها آموزش دهند و این مسئله خیلی پیچیده نیست؛ اما واقعاً یک هوشیاری نیاز دارد.

دیدگاهتان را بنویسید